Belgische meerwaardebelasting: beknopt overzicht
België heeft een ingrijpende hervorming ingevoerd van de belasting op meerwaarden op financiële activa, wat een fundamentele wijziging betekent van een lang bestaande pijler van het Belgische belastingstelsel. Volgens de nieuwe regels, aangenomen door het Parlement op 2 april 2026 en retroactief van toepassing vanaf 1 januari 2026, zullen meerwaarden op aandelen gerealiseerd door Belgische rijksinwoners niet langer pricipieel vrijgesteld zijn van belasting.
Deze hervorming vormt een structurele verandering voor particuliere beleggers en ondernemers, en vereist een herziening van investeringsstructuren, exit-strategieën en successieplanning. Hoewel de hervorming zich richt op meerwaarden die gerealiseerd worden binnen het normaal beheer van privévermogen, introduceert ze een gelaagd systeem met verschillende fiscale behandelingen afhankelijk van de aard van de transactie.
Toepassingsgebied
De nieuwe meerwaardebelasting is van toepassing op Belgische rijksinwoners (en bepaalde rechtspersonen die onder de rechtspersonenbelasting vallen) en bestrijkt een breed scala aan financiële activa, waaronder aandelen, obligaties, bepaalde verzekeringsproducten, crypto-activa, valuta en beleggingsgoud.
Belangrijk is dat enkel meerwaarden gerealiseerd buiten de beroepsactiviteit binnen het toepassingsgebied vallen. Overdrachten zonder tegenprestatie – zoals schenkingen en erfenissen – blijven uitgesloten. Niet-inwoners vallen in principe buiten het toepassingsgebied van deze regeling, hoewel andere bepalingen (zoals de exitheffing) wel relevant kunnen zijn in een grensoverschrijdende context.
Drietrapsstructuur van de belasting
De hervorming introduceert een systeem met drie categorieën voor meerwaarden op aandelen, elk met een eigen fiscale behandeling:
Categorie 1: Interne meerwaarden: Transacties waarbij een belastingplichtige een meerwaarde realiseert door aandelen te verkopen aan een vennootschap die hij/zij controleert, worden belast aan een vast tarief van 33%, zonder enige vrijstelling.
Categorie 2: Aanmerkelijke deelnemingen: Deze categorie is van toepassing op belastingplichtigen die een aanmerkelijk belang van minstens 20% van de rechten in de vennootschap bezitten waarvan de aandelen worden overgedragen. Zij kunnen genieten van een gunstiger regime, met een combinatie van vrijstellingen en verlaagde tarieven. Afhankelijk van de omstandigheden gelden progressieve tarieven of een vast tarief van 16,5%, telkens met een vrijstelling van 1 miljoen EUR. In het algemeen gelden boven de vrijstelling van 1 miljoen EUR de volgende tarieven:
- Schijf tussen 1 miljoen en 2,5 miljoen EUR: 1,25%.
- Schijf tussen 2,5 miljoen en 5 miljoen EUR: 2,5%.
- Schijf tussen 5 miljoen en 10 miljoen EUR: 5%.
- Bedragen boven 10 miljoen EUR: 10%.
Bij een overdracht aan een verkrijger buiten de Europese Economische Ruimte (EER) worden deze progressieve tarieven niet toegepast. In dat geval geldt een afzonderlijk vast tarief van 16,5% (met een vrijstelling van 1 miljoen EUR).
Categorie 3: Restcategorie: De restcategorie (van toepassing op alle meerwaarden die niet onder categorie 1 of 2 vallen) wordt doorgaans belast aan een vast tarief van 10%, met een jaarlijkse vrijstelling van 10.000 EUR (jaarlijks geïndexeerd).
Bepaling van de belastbare grondslag
De belastbare meerwaarde wordt berekend als het verschil tussen de verkoopprijs en de aanschaffingswaarde, bepaald op brutobasis (zonder aftrek van kosten).
Een cruciaal kenmerk van het regime is dat enkel meerwaarden opgebouwd vanaf 1 januari 2026 aan belasting worden onderworpen. Historische meerwaarden tot en met 31 december 2025 blijven dus buiten schot. Hierdoor speelt de waardering van activa per 31 december 2025 een centrale rol.
Voor beursgenoteerde aandelen geldt de marktwaarde op het einde van 2025. Voor niet-beursgenoteerde aandelen is een waardering vereist op basis van specifieke methodes (bijvoorbeeld transacties aan marktvoorwaarden, contractuele formules, eigen vermogen verhoogd met een EBITDA-multiple van 4, of een waarderingsverslag opgesteld door een erkend accountant of bedrijfsrevisor vóór 31 december 2027).
Dit mechanisme creëert zowel opportuniteiten als risico’s, met name wanneer historische aanschaffingswaarden moeilijk aantoonbaar zijn of waarderingen betwist kunnen worden..
Naleving en inning van de belasting
De hervorming introduceert nieuwe compliance verplichtingen, waaronder rapporteringsvereisten in de personenbelasting en mechanismen van roerende voorheffing (met eventuele opt-out), toegepast aan de bron door financiële tussenpersonen.
Emigratie: exitheffing
Een exitheffing is van toepassing wanneer natuurlijke personen hun fiscale woonplaats buiten België verplaatsen. In dat geval worden latente meerwaarden belast alsof de activa/vermogensbestanddelen werden verkocht. Uitstel van betaling en vrijstellingsmechanismen (geen exitheffing verschuldigd) kunnen van toepassing zijn, afhankelijk van de verhuis naar een EER-land of naar een land waarmee België een dubbelbelastingverdrag heeft gesloten dat voorziet in uitwisseling van informatie en bijstand bij invordering, of naar een niet-verdragsland..
En wat nu?
Gezien de brede en technisch complexe aard van het nieuwe regime, is het aangewezen dat belastingplichtigen proactief stappen ondernemen om de impact te evalueren:
- Herbekijk bestaande participaties en structuren om blootstelling onder de verschillende categorieën te identificeren.
- Evalueer de waardering per 31 december 2025, vooral voor niet-beursgenoteerde vennootschappen, en zorg voor passende documentatie (bij voorkeur via een onafhankelijke waardering).
- Herbekijk exit- en successieplanning, inclusief intergenerationele overdrachten en holdingstructuren.
- Volg de nalevingsverplichtingen op, inclusief rapportering en eventuele impact van roerende voorheffing.
Bij Panis helpen we u om deze evoluerende regelgeving te navigeren door technische expertise te combineren met een pragmatische, businessgerichte aanpak:
- Impactanalyses afgestemd op uw specifieke participaties en structuren.
- Ondersteuning bij waarderingen en coördinatie met onafhankelijke accountants.
- Advies inzake transactiestructurering en herstructureringen.
- Bijstand bij nalevings- en rapporteringsverplichtingen.
De meerwaardebelasting kan voor elke belastingplichtige andere gevolgen hebben. Daarom is het belangrijk om te begrijpen welke impact deze wijzigingen kunnen hebben op uw toekomstige plannen. Maak een afspraak met een van onze specialisten of neem contact met ons op via ons contactformulier voor advies op maat en een duidelijk inzicht in uw mogelijkheden.
